Capoeira: müzik ve akrobasi ile dolu bir dövüş sanatı

Günümüz dünyasında bilgi ve insanoğlu bulunduğu coğrafyadan başka birine eskiye kıyasla çok daha rahat ve hızlı ulaşabiliyor. Bunun sayısız sonuçlarından biri de son yüzyılda pek çok dövüş sanatının doğdukları topraklardan başka topraklara yayılması. Osmanlı tokadı ve yağlı güreş üstadlarının torunları artık karate ve aikido kurslarına gidiyor. Son dönemde bilinirliği gittikçe artan bir başka dövüş sanatı da göze hoş gelen akrobatik hareketleri ve çoğumuzun pek alışık olmadığı melodileri ile capoeira (Türkçe okunuşu kapueyra).

Rotterdam’daki Aldeia Capoeira grubunun bir “roda”sı


Capoeiranın anavatanı Brezilya, ancak kökleri Afrika’ya uzanmakta. Portekizliler 16. yüzyıl başında Brezilya’yı sömürgeleştirirken Afrika’dan buraya köle getirmeye başlar. Kötü şartlarda şeker kamışı tarlalarında çalışmaya zorlanan va sayıları kolonici Portekizlilere kıyasla fazla olmasına rağmen onlara karşı savaşacak silahları olmayan köleler için capoeira hem bir başkaldırı umudu hem de bu kötü yaşamlarından kendilerini bir miktar soyutlamak anlamına gelmektedir. Capoeira ile ilgili bu döneme ait bilgi ne yazık ki çok fazla değil. Dolayısıyla capoeiranın Brezilya’da mı doğduğu yoksa kölelerle beraber Afrika’dan mı geldiği pek net değil.

Daha sonraki dönemlerde kölelerden bazıları Portekizlilerin elinden kaçar ve kendi kurdukları quilombos adındaki ufak köylerde yaşamaya başlar. Köleler capoeira sayesinde köylerini defalarca başarıyla savunurlar. Portekiz’in sömürgeci yönetimi sona erdikten sonra birçok köle iş bulmakta zorlanır ve marjinalleşir. Bazı capoeiristalar (capoeira yapanlara verilen ad) çeteler kurar. Devlet bir süre sonra bu zamana kadar insanların sokaklarda rahatça yaptıkları capoeirayı tüm ülkede yasaklar (1890). Capoeira yapanlar görüldükleri yerde tutuklanır. Zamanla devletin bu konudaki baskısı azalır va yasak tamamen kalkar. Capoeira tarihinin en önemli isimlerinden Mestre Bimba (Mestre Portekizcede usta anlamına gelmektedir ve capoeirada ulaşılabilecek en üst seviyedir.) kendi capoeira okulunu açar (1937). Mestre Bimba öğrencilerine dövüş hareketlerinin daha ağırlıklı olduğu bir capoeira eğitimi verir. Bu sayede capoeiranın bir stili olan regional (Türkçe okunuşu rejyonal) ortaya çıkar. Bundan birkaç sene sonra ise bir başka çok önemli isim, Mestre Pastinha kendi okulunu açar. Bu okulda adı daha sonra angola tarzı olarak anılacak olan ve capoeiranın orjinal stiline daha sadık kalınmış şekli öğretilir. Günümüzde ise bu iki tarzın karışımı olan stiller daha ziyade yaygındır.

Capoeira pek çok dövüş sanatından farklı olarak müzik eşliğinde yapılır. Dolayısıyla ritmik bir yanı vardır. Yapılan ataklarda rakibe dokunulmaz. Mesela atılan bir tekmede hedef rakibin kafası değil kafasını sıyıracak şekilde yarım karış kadar üstüdür. Kimilerince capoeiranın bu özelliklerinin sebebi olarak kölelerin efendilerinden bir dövüş sporu antrenmanı yaptıklarını gizlemek istemeleri gösterilir. Capoeirada er meydanının adı roda, (Türkçe okunuşu hoda)yani dairedir. Muzisyenler ve izleyicilerin oluşturduğu bu dairenin içinde karşılaşan iki capoeirista hünerlerini sergiler. Birkaç dakika sonra bu ikiliden birinin yerini dairedeki başka bir capoeirista alır. Bu şekilde, roda saatlerce sürebilir.

Kanaatimce bu yazıyı sonlandırmanın en güzel şekli sizi bir capoeira videosu ile başbaşa bırakmak. Keyifli seyirler.

4 thoughts on “Capoeira: müzik ve akrobasi ile dolu bir dövüş sanatı

  1. Video çok gazmış hocam! Bir de Rotterdam resmindeki afro saçlı elemanın saçları gerçek mi, yoksa kostümünün parçası bir aksesuar mı?

  2. Bildigim en iyi tanitim videolarindan biri bu. Gerci muzik normalden biraz farkli ama yine de gayet iyi bir video.

    Ezgi, saclar gercek. Brezilyalilar yapar bunu 🙂

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s