Tatmin kavramına sosyo-evrimsel bir bakış

Sevgili Gençler,

Son dönemde şöyle bir gözlemim var, bilmem katılır mısınız? Çevremdeki insanların önemli bir kısmı yaptığı işten memnun değil. Bu memnuniyetsizliğin sebebi olarak da çoklukla tatminsizlik dillendiriliyor. Kimimiz bu tatminsizliği daha çok para kazanarak, daha üst pozisyona geçerek veya iş değiştirerek aşacağını düşünse de, yapılan araştırmalar bu düşüncenin – büyük ihtimalle – yalnış olduğunu gösteriyor. Çünkü araştırmalar, insanların, daha fazla para kazanarak veya daha iyi bir işe geçerek değil, yeni bir şeyler yaratarak veya başkalarına yardım ederek kişisel tatmine ulaştığına gösteriyor [*].

Yeni bir şeyler yaratmak için seçilebilecek klasik meslekler, tasarım mühendisliği veya bilim insanlığı olabilir. Ancak bu işlerde de, her işte olduğu gibi mobbing’e maruz kalmak olası olduğu için, bu meslekleri seçenler de kendilerini yer yer kafeslenmiş ve tatminsiz hissedebiliyor. Tüm bu faktörler ve denenmişlikler bir araya toplandığında geriye tatminsizliğin en olası tedavisi olarak şu kalıyor:

Başkalarına yardım etmek.

İleri medya çağına geçmeden önce toplumların sürdürülebilirliği, nesilden nesile bire bir aktarılan bilgi aracılığıyla sağlanıyordu. Bu gerçeği temel alırsak, çoğumuzun yapısal olarak öğretmeye ve yardıma yatkın, hatta bu olgulara programlanmış olduğunu iddia edebiliriz. [Aslında bu durumun en belirgin kanıtını çocuk doğurma konseptinin içinde, hayat hakkında hiçbir bilgisi olmayan bir canlıya hayatı öğretme isteği duymamızda açıkça görebiliriz.] 2000’lerden itibaren hızlıca gelişen medya araçları bahsettiğim bu öğrenme zincirinin kırılmasına sebep oldu. Sonuç olarak hayatta kalmak için dedemizin anılarındansa youtube’a danışan, izole, yalnız bireyler olduk. Yalnızlaşmanın yanında, yeni yaşam koşulları bize örgütlü sosyal iletişimden aldığımız tatmini işten alabileceğimizi öğütledi. Ancak iş hayatında geçirdiğimiz hatırı sayılır zaman bu konuda bizi pek ikna etmiş gibi görünmüyor. Öyle olmasaydı, şirketler/enstitüler emekliliğe bugünden hazır 30lu yaşlarda insanlarla dolup taşmazdı.

Belki önümüzdeki on yıllarda insanlar bu yeni yaşam düzenine adapte olacak, kişisel tatmin için başka yollar geliştirecek. Ancak geçiş sürecindeki bizler için kısa vadede böyle bir adaptasyonun söz konusu olduğunu düşünmüyorum. Ve diyorum ki, 30 yıl daha emeklilik hayali kurmamak için bir şey yapmanın, belki de başkalarının hayatı üzerinden kendi hayatımıza dokunmanın vakti geldi. Kendimiz için çok geç olmadan, sürekli almayı tek doğru olarak görmeyi bırakmalı, dış seslere kulaklarımızı tıkayıp, biraz da iç sesimize kulak vermeliyiz. O ünlü reklamdaki gibi, evrim bizi çağırıyor.

[*] http://www.theguardian.com/money/2015/apr/07/going-to-work-with-a-smile-on-your-face

3 thoughts on “Tatmin kavramına sosyo-evrimsel bir bakış

  1. Soyle birkac tane makale gormek isterdim bu konuyla ilgili. Ilginc mevzu, ozellikle iste tatmin konusunda olcum yapabilmenin oldukca zor oldugunu dusunuyorum. Birine “nasil isinden memnun musun?” diye sorup, “evet cok memnunum” cevabi alip birkac ay icinde o kisinin isinden ayirlidigina (memnuniyetsizlikten oturu) pek cok kez sahit oldum.

    Bence is memnuniyetinin en guzel olcutu ise isteyerek mi ayak suruyerek mi gittiginiz. Ama sunu rahatlikla soyleyebilirim, guzel bir akademik ortam gibisi yok!🙂

    • Bu konuyla ilgili yazılan makaleleri taramak hakkaten ilginç olabilir. Ben kişisel gözleme dayalı bir şeyler karalamıştım.

      Tatmini ölçmek dediğin gibi çok zor – özellikle de insanın kendine yalan söylemede çok iyi olduğunu hesaba katarsak.

      Akademi için de şöyle bir alıntıyla gelicem: “If you have accompanied me this far, then you have the making of a scientist, who with a little clear thinking and a lot of hard work can help to create something both personally gratifying and larger and more durable than yourself.”

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s